مقاله«طرح مدل عملياتي بانكداري اسلامي» که در بخش نظری از نوع تحلیلی توصیفی و در بخش طراحی مدل از نوع اکتشافی کاربردی است، با توجه به اصول شرعی بانکداری اسلامی و با توجه به ویژگیهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران اسلامی در عصر حاضر و با توجه به خصوصیات مشتریان بانک به ویژه سپردهگذاران و متقاضیان تسهیلات، مدلی سازگار از بانکداری اسلامی ارائه مي دهد.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، حجت الاسلام والمسلمین موسویان عضو هيات علمي گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در گفت و گويي، پیرامون هدف از نگارش این مقاله گفت: تاکید نظام سرمایهداری بر حداکثر کردن سود، طراحی انواع ابزارهای مالی بیش از ظرفیت اقتصاد واقعی، رقابت فوقالعاده موسسات بانکی و غیر بانکی در خرید و فروش این ابزارها و کاهش ایده نظارت و کنترل بر مصرف اعتبارات اعطایی دست به دست هم داده، بحران اخیر اقتصاد سرمایه داری را در عمل رقم زد و در عرصه نظریهپردازی نیز نشان داد که با قطع نظر از آموزههای دینی، مدل بانکداری غربی مدل مناسبی برای توسعه با ثبات و مطمئن نیست.
وی پیرامون چالش ها و مسائل پیش رو در ارائه این طرح اینگونه گفت: وقوع بحران جهانی و ناتوانی نظام بانکداری غربی در پیشگیری و مقابله با آن از یک سو و پایداری نسبی بانکداری اسلامی در مواجهه با این بحران از سوی دیگر، افزون بر اندیشمندان مسلمان، توجه دیگر صاحبنظران و سیاستگذاران مالی و بانکی دنیا را نیز به سمت مطالعه و تحقیق در بانکداری اسلامی معطوف کرده است، بطوری که نشریه رسمی واتیکان با برشمردن ویژگی های منحصر به فرد نظام بانکداری اسلامی، این نظام را برای مبارزه با بحران اقتصادی جهان پیشنهاد کرد، یا سردبیر والاستریتژورنال تنها راه نجات نظام بانکی آمریکا از ورشکستگیهای مستمر را رویآوردن به نظام بانکداری اسلامی دانست.
جانشين مدير مسئول فصلنامه علمي پژوهشي اقتصاد اسلامي ضمن مقایسه ای کوتاه ميان بانکداری غربی و بانکداری اسلامی اضافه کرد: ماهیت نظام بانکداری غربی به گونهای است که برای همه نیازهای اعتباری، اعم از مصرفی و سرمایه گذاری از ابزار پولی قرض با بهره استفاده میکند و بطور معمول نرخ بهره آن نیز در بازار پول و به صورت برونزا از اقتصاد واقعی شکل میگیرد و به جهت ویژگی قرارداد قرض، بانک، خود را بینیاز از هر نوع نظارت بر مصرف منابع تسهیلاتی میبیند، این در حالی است که بانکداری اسلامی متناسب با نیازهای واقعی از انواع قراردادهای مالی بهره میگیرد. این بانک برای تامین مالی نیازهای مصرفی و سرمایهای، راههایی چون قرضالحسنه، مرابحه، اجاره به شرط تملیک و برای نیازهای سرمایهگذاری، راههایی چون مشارکت، مضاربه، مزارعه و مساقات را معرفی کرده و به جای نرخ بهره از نرخ سود که بر گرفته از اقتصاد واقعی است استفاده میکند و به جهت ماهیت وکالتی بانک از ناحیه سپردهگذاران، بر مصارف صحیح تسهیلات بانکی به اقتضاء قراردادها نظارت دارد. وجود چنین تفاوتهایی مانع از شکلگیری بازار پولی مستقل و برونزا از اقتصاد واقعی شده و از تشکیل حبابهای پولی جلوگیری کرده، در بلند مدت از بحرانهای مالی مصون مانده، ابزار کارآمدی برای رشد و توسعه با ثبات خواهد بود.
این پژوهشگر برتر اقتصادی در پایان گفتگو با بیان این مطلب که مزایای بانکداری اسلامی زمانی به واقعیت میپیوندد که به شکل صحیح اجرا شود خاطر نشان ساخت: این مهم زمانی اتفاق میافتد که در این طرح قالب مدل عملیاتی متناسب با شرایط زمانی و مکانی یک اقتصاد طراحی گردد، این مقاله در صدد است با استفاده از ویژگیهای اساسی بانکداری اسلامی و با توجه به شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر ایران، مدل سازگاری از بانکداری اسلامی با الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت و توسعه ارائه دهد.
لازم به ذكر مقاله «طرح مدل عملیاتی بانکداری اسلامی» اثر حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان حائز رتبه چهارم در همایش الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت شد.